دیسک و صفحه مناسب

چگونه دیسک و صفحه مناسب ماشین خود را انتخاب کنیم؟

امروزه برندهای مختلفی برای دیسک و صفحه در بازار عرضه می شود. قطعات با برندهای متنوع، کیفیت و قیمت متفاوت به ما پیشنهاد می شوند، برخی اصلی و خوب است برخی تقلبی و حتی برخی از افراد توصیه های نادرستی را ارایه می کنند که بعد از مدتی سبب پشیمانی می‏شود. حجم اطلاعات درست و غلط و گاها گمراه کننده، زیاد است، از سوی دیگر قیمت های بالا باعث شده این سوال به صورت جدی مطرح شود: یک کیت کلاج خوب چه ویژگی دارد و کدام برند بهتر است؟ ایرانی یا خارجی؟ برای یافتن پاسخ با ما همراه شوید، ابتدا مجموعه کلاچ معرفی شده و  وظیفه آن تبیین می شود. سپس پارامترها و فاکتورهای اصلی بیان می‏شود که براساس آنها و نوع خودرو می توانید کیت کلاچ مناسب را بشناسید.
کیت کلاچ چیست؟ نیرو و توان تولید شده توسط موتور به کمک مجموعه انتقال قدرت به چرخ ها منتقل می شود. هنگامی که خودرو در دنده قرار دارد این نیرو به چرخ ها منتقل می شود و وقتی خودرو خلاص است این ارتباط قطع بوده و انتقال نیرو انجام نمی شود. این قطع یا وصل شدن به کمک مجموعه کلاچ انجام می شود لذا یکی از اجزای اصلی سیستم انتقال قدرت دستی کیت کلاچ است که شامل صفحه کلاچ، دیسک کلاچ، بلبرینگ کلاچ، دوشاخه کلاچ، صفحه دنده، شاخک ها و اهرم هستند که هر کدام وظیفه خاصی دارند که مکمل هم برای این کار هستند. ولیکن  دیسک، صفحه و بلبرینگ از اهمیت بالاتری برخوردارند. کلاچ انواع مختلفی دارد: یک صفحه‌ای، دو صفحه‌ای، روغنی، خشک و کلاچ‌های اتوماتیک. در این نوشتار، نوع خشک مورد بررسی قرار می گیرد. یادآوری می شود که کلاچ‌های مینی‌بوس و اتوبوس یک صفحه‌ای با فنرهای مارپیچی است و کلاچ خودروهای پراید، پیکان، پژو و زانتیا کلاچ‌های یک صفحه‌ای با فنر دیافراگمی است و  کلاچ تراکتور کلاچ‌های دوصفحه‌ای با هر دو نوع فنراست و کلاچ موتورسیکلت چند صفحه ای است.
مجموعه کلاچ به عنوان یک قطع و وصل کننده وظیفه دارد نیرو و گشتاور را منتقل کند، بنابراین بهترین کلاچ مجموعه ای است که این کار را با کمترین افت توان، بدون سرو صدا و روان انجام دهد. برخی مواقع این وظیفه خوب انجام نمی شود یعنی توان کم می شود و ماشین کشش ندارد یا سرو صدا زیاد است یا تعویض دنده سفت بوده یا لرزش ایجاد می شود. همه اینها بیانگر یک نقص و عیب است. توجه کنید هر کدام از عیوب بالا علاوه بر کلاچ به سایر اجزای خودرو نیز وابسته است. مثلا اگر سوخت کثیف باشد یا شمع فرسوده و کهنه باشد و خوب جرقه نزند توان و کشش خودرو کاهش می یابد. بنابراین توصیه می شود در کنار تست کلاچ، سایر بخش ها بویژه سیستم سوخت رسانی و جرقه زنی نیز چک شود. لذا به طور کلی مجموعه فلایویل، فیلترها بویژه فیلترهوا، شمع و سنسورهای موتور، انژکتورها، واسکازین و سیستم کلاچ گیری(کابل و سیم یا هیدرولیک) را نیز باید بررسی نمود. برخی مواقع چندین قطعه همراه با هم خراب می شوندو متاسفانه فقط یکی تعویض می شود که سبب کاهش عمر قطعه تعویض شده می شود( مثلا فرد در مدت کوتاهی دوتا دیسک و صفحه تعویض کرده است و فلایویل تراشکاری شده و سبک شده و بنابراین لرزش ایجاد می کند). پس ابتدا مطمئن شوید که کدام قطعه خراب شده است. در ادامه روش های تشخیص خرابی و آسیب دیسک و صفحه معرفی می‏شود:
۱-یکی از نشانه‌های زمان تعویض دیسک و صفحه زمانی است که ماشین را در دنده یک گذاشته و کلاچ را رها ‌کنید موتور و اتاق خودرو به لرزه می‌افتد و البته این لرزش کاملا متفاوت است. این یک نشانه واضح و کامل برای تعویض دیسک خودرو است.
۲-وقتی ماشین در حال سکون است ماشین را در دنده ۳ قرار داده و کلاچ رابه آرامی رها کنید مدت زمانی که طول می کشد خودرو خاموش شود بیانگر طول عمر باقی مانده است. اگر خودرو سریع خاموش شد، هنوز زمان تعویض صفحه کلاچ فرا نرسیده است. اگر خودرو خاموش نشد دیسک و صفحه تمام شده است و سریعا باید تعویض شود. اگر چند لحظه بعد ماشین خاموش شد یعنی می توان از کیت کلاچ فعلاً استفاده کرد.
۳- گاه پیش می‌آید که دنده‌های خودرو، خصوصا دنده یک و دنده عقب خوب جا نرفته و به سختی این اتفاق می‌افتد. این مشکل در ترافیک‌های سنگین نیز به وضوح مشاهده می‌شود. اگر واسکازین و مجموعه دنده ها سالم باشند کلاچ باید تعویض شود.
۴-کاهش کشش خودرو، مثلا در سر بالایی نیمه شدید، اگر نیاز به تعویض دنده ‌های سنگین زیاد مشهود بود، احتمالا باید دیسک و صفحه باید تعویض شود.
۵-تولید صدای نا هنجار و غیر طبیعی نظیر خرد شدن بلبرینگ یا آسیاب کردن ممکن است مربوط به بلبرینگ کلاچ باشد.
اگر دیسک و صفحه معیوب بود و نیاز به تعویض داشت، دیسک و صفحه جایگزین چه ویژگی داشته باشد؟  ابتدا توجه کنید ابعاد هندسی و اندازه دیسک و صفحه انتخابی برابر استاندارد و پیشنهاد سازنده خودرو باشد لذا هیچگاه از دیسک و صفحه یک خودرو برای خودرو دیگر استفاده نکنید حتی با توصیه مکانیک های عزیز. با توجه به سطح تحمل قطعات بویژه در برابر خستگی کیت کلاچ را کامل تعویض کنید و لنت کوبی و… انجام ندهید.
در انتخاب دیسک و صفحه مناسب موضوعات زیر باید مورد توجه باشد:
بلبرینگ، با کیفیت ترین بلبرینگ را انتخاب کنید از بلبرینگ چینی بی نام و نشان استفاده نکنید. متاسفانه اکثر برندهای دیسک و صفحه ایرانی این عیب را دارند. براساس تجربه تنها برند فولاد آذین در این قسمت توصیه می شود. در صورت عدم اطمینان، بلبرینگ با برند معتبر مثل coram ایتالیا ، SKF ، کویو ژاپن یا تیکمن آمریکایی را جداگانه تهیه کنید.
دیسک: وظیفه دیسک جدا کردن صفحه از فلایویل هنگام فشار دادن اهرم کلاچ (اصطلاحا کلاچ گرفتن) است. و چون هنگام آزاد کردن ثفحه به آن فشار وارد می کند دیسک فشار هم نامیده می شود. این دیسک در معرض بارخستگی است و فنریت، استحکام و دوام آن مهم است. بنابراین جنس آن و ضریب فنریت آن و تحمل بارنوسانی بسیار مهم است. این موضوع متاسفانه فقط توسط کارخانه سازنده کنترل می شود و خریدار و مصرف کننده باید به صداقت سارنده و تاییدیه های فنی خودروساز اعتماد کند.
صفحه: وظیفه صفحه ایجاد بستری برای نصب لنت ها بوده و باید استحکام خستگی بالایی در برابر نیروهای پیجشی داشته باشد. آلیاژ مورد استفاده در ساخت آن بسیار مهم است. تقریبا کلاچ های موجود در بازار در این بخش مشکلی ندارند. فقط دست دوم نباشد.
لنت: مهمترین و چالشی ترین بخش یک کیت کلاچ، لنت ها هستند زیرا انتقال قدرت برعخده آنها است و از طریق ایجاد اصطکاک این عمل انجام می شود. بنابراین ضریب اصطکاک و نرخ سایش و ضریب انتقال حرارت آنها بسیار مهم است. شاید بتوان گفت مهمترین بخش که باعث تمایز برندها می شود میفیت لنت و بلبرینگ کلاچ است. در جال حاضر بخشی از لنت های مصرفی در کشور تولید می شود ولیکن کیفیت اکثر آنها متوسط به پایین است و برندهای با کیفیت تلاش دارند تا از نمونه خارجی استفاده کنند. در این بخش انواع لنت ها و کاربرد آنها معرفی می شود.
لنت های ارگانیک (Organic): این لنت ها از مواد مرکب ساخته می شوند که دارای رزین فنولیک و رشته ها یا پودرهای فلزی مثل مس یا اکسید فلزی و ترکیبات لاستیک خاص ساخته می شوند شبیه لنت ترمز خودرو. این لنت ها حداقل کیفیت را دارند ولیکن برای کاربری روزمره می توان از آنها بهره گرفت. این ترکیب می تواند دمای ۶۰۰ درجه فارنهایت (۳۱۵ درجه سانتی گراد) را تحمل کنند. سرعت دورانی فلایویل اگر بیش از ۵۰۰۰ دور بر دقیقه باشد(رانندگی پرگاز و شتاب) در نمونه های قالبگیری شده سریعا لنت از بین می رود ولی نمونه بافته شده (woven) دوام می آورند. اغلب لنت های مورد استفاده در این ایران از این گرید هستند.
لنت های ارگانیک ویژه (Heavy-Duty Organic): در این لنت ها درصد فلز بویژه مس بیشتر از نوع قبلی است. بنابراین ضمن حفظ نرمی، انتقال حرارت و استحکام آنها بیشتر است و می‏تواند تا دمای ۷۰۰ درجه فارنهایت را تحمل کند. بنابراین برای خودروهای تجاری مثل وانت که فشار زیادی به کلاچ در سربالایی و سرازیری وارد می شود، مناسب است. شرکت فولاد آذین از این نوع لنت در ساخت کیت کلاچ خود بهره می‏گیرد.
لنت های سرامیکی: سرامیک ها از جمله موادی هستند که دارای استحکام و مقاومت سایشی بالا هستند و برخی از آنها رسانای بسیار خوبی برای انتقال حرارت هستند لذا در تولید قطعات خاص نظیر ابزار تراشکاری، ترمزهای مدرن از آنها استفاده می‏شود. با توجه به ترکیب به سرامیک، می توان خواص متفاوتی به دست آورد و این سبب می‏شود در بازار سرامیک‏های مختلفی با کیفیت و هزینه گوناگون عرضه شده است. سرامیکی که در ساخت لنت کلاچ استفاده می شود معمولاً از جنس مس، آهن، برنز، دی اکسید سیلیکون و یا گرافیت است و می تواند تا دمای ۱۰۰۰ درجه فارنهایت(۵۵۰ درجه سانتی گراد) تحمل کند، لذا برای کلاچ ماشین های مسابقه استفاده می شود.
لنت کولار: کولار ماده و الیافی است که مقاومت و استحکام بسیار بالایی دارد و در ساخت لباس ضد گلوله استفاده می شود. بخاطر استحکام و خواص منحصر به فرد، گزینه مناسبی برای ساخت لنت است. از این لنت برای خودروهای آف- رود یا اصلاحا شاسی بلند بیابانی استفاده می‏شود  و دارای عمر طولانی است.
لنت فرامیک(Feramic): گونه ای از لنت های سرامیکی هستند که بخاطر ترکیب ویژه دارای ضریب اصطکاک بالایی هستند و برای خودروهایی که گشتاور و توان زیادی باید انتقال یافته و مقاومت حرارتی بالایی نیاز است از آنها استفاده می‏شود مثل تراکتور، کامیون.  ویژگی مهم دیگر آن درگیری و رها شدن سریع صفحه با فلایویل است که سبب افزایش سرعت تعویض دنده و شتاب می شود بنابراین در برخی از ماشین های مسابقه نیز استفاده می شود.
لنت فرام آلیاژ(FeramAlloy): این نوع لنت هم نسل جدیدی از سرامیک ها است که باعث درگیری نرمتر دیسک و صفحه با فلایویل شده و ارتعاش فوق العاده کمی تولید می کند ولی استحکام و مقاومت آن مشابه لنت سرامیکی است.
جدول زیر انواع لنت‏های مورد استفاده در کیت کلاچ را مقایسه می کند.

Type µ Range Fade Temp. (°F) Best Use
Woven Organic ۰.۲۵-۰.۳ ۶۰۰ Daily Driver
HD Organic ۰.۲۵-۰.۳ ۷۰۰ Most Street Performance, Towing, and Hauling Applications
Kevlar® ۰.۳۵-۰.۳۷ ۵۰۰ Longevity; Off-roading
Carbotic ۰.۴۵-۰.۴۸ ۷۵۰ Heavy-Duty Hauling and Towing; Commercial Trucking
Ceramic ۰.۴-۰.۶ ۱۰۰۰ Racing
Feramic ۰.۵-.۰۵۵ ۱۰۰۰ Racing/Agricultural
FeramAlloy ۰.۴-۰.۶ ۱۰۰۰ Heavy Duty Hauling and Towing; Commercial Trucking

تعداد فنرها در کلاچ
یکی از نکات جدی که توسط افراد بررسی می شود موضوع تعداد فنرهای نصب شده بر روی صفحه کلاچ است. چهار، شش و یا هشت فنر معمولا استفاده می شود، کدام بهتر است؟ برای پاسخ به این سوال باید ابندا نقش و وظیفه آنها را درک نموده و سپس انتخاب کرد. این فنرها به صفحه کلاچ اجازه می دهد که هنگام درگیری به اندازه صفر تا ده درجه در محل خود چرخیده و بنابراین از فشار وارده برآنها کاسته شده و دوام آنها افزایش یابد. بعد از برداشتن نیروی خارجی فنرها صفحه را به محل اولیه برمی گردانند، این عمل سبب درگیری نرم تر صفحه کلاچ شده و انتظار است لرزش را هم کاهش دهد. طراحی تعداد، قطر و طول این فنرها بسیار مهم است و باید به گونه‏ای باشد که رفتار مجموعه آنها اصطلاحا غیر خطی بوده و سبب نرمی و انتقال بهتر گشتاور و توان همراه با استحکام مناسب شود. هر سازنده‏ای برای اینکار ایده‏ای دارد و تلاش دارد با انتخاب پارامترهای فوق به خواسته خود برسد. بنابرابن مهمتر از تعداد فنرها، طراحی و دانش فنی سازنده است و به طور کلی تعداد فنر بیستر سبب می‏شود سازنده آزادی عمل بیشتری در طراحی داشته باشد و کلاچ برای شروع حرکت روانتر کار کند. فنرهای محکم و ضخیم به علت استحکام بالاتر و دوام بیشتر برای خودروهای تجاری نظیر نیسان وانت توصیه می شود و خودروهای سبک‏تر که بیشتر در سطح شهر باید استفاده شوند مثل پراید تعداد فنر بیشتر بهتر است. سازندگان داخلی متاسفانه بیشتر الگوبرداری می کنند و کمتر دانش طراحی آنرا دارند. لذا توصیه می شود اگر شما  از خودرو بیشتر در مسیر کوهستانی (شیبدار) استفاده می کنید یا سابقه لرزش دارید ضمن چک کردن فلایویل و جنس لنت کلاچ از سازندگانی که فنرهای خود را از نظر جنس و ابعاد فنر از یک نمونه درجه یک خارجی الگو گرفته یا از فنر خارجی بهره گرفته، استفاده کنید.
نتیجه گیری:
با بررسی مکانیزم کلاچ به عنوان یک وسیله قطع و اتصال موتور از گیربکس، می توان گفت فارغ از برندهای پرطمطراق و بسته بندی شکیل آنها و تبلیغات آنها باید در انتخاب کیت کلاچ، مجموعه‏ ای را بخرید که ابعاد آن برای خودرو شما مناسب باشد، تعمیری و دست دوم نباشد، جنس لنت آن حداقل ارگانیک ویژه (رشته های مس یا برنج دیده شود) و بلبرینگ آن با کیفیت باشد. تعداد فنرها برای خودرو سواری بیشتر و ظریفتر و برای وانت‏ها کمتر و قطورتر باشد. سعی کنید فلایویل را تراشکاری نکنید زیرا بخاطر تغییر وزن و صافی سطح در عملکرد کلاچ اشکال ایجاد می کند و ممکن است سبب لرزش شود.

کیت کلاچ های مناسب موجود در بازار:
اکسیدی دایکن، لوک، والئو فرانسه، فولاد آذین،  فونیکس، لوک آلمان،…

** توجه کنید عمر حداقلی یک کیت کلاچ با کیفیت باید بیش از ۶۰.۰۰۰ کیلومتر باشد.

پاسخ دهید

سبد خرید

× چگونه می‌توانم به شما کمک کنم؟